ANKARA / BHA
Türkiye'deki Vietnam Büyükelçisi, Vietnam Komünist Partisi'nin 14. Ulusal Delegeler Kongresi'ne ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Büyükelçi, kongrenin Vietnam'ın kalkınma sürecinde tarihi bir dönüm noktası olduğunu vurguladı.
İŞTE RÖPORTAJIN TAMAMI
TÜRKİYE'DEKİ VİETNAM BÜYÜKELÇİSİ'NİN 14. PARTİ KONGRESİNE İLİŞKİN RÖPORTAJI
1. Sayın Büyükelçi, Vietnam Komünist Partisi 14. Ulusal Delegeler Kongresi'nin kapsamı, elde edilen sonuçlar ve taşıdığı stratejik önem hususunda bilgi vermenizi istirham ederiz.
Vietnam Komünist Partisi 14. Ulusal Delegeler Kongresi, 19-23 Ocak 2026 tarihlerinde başkent Hanoi'de 5,6 milyondan fazla parti üyesini temsil eden 1.586 resmi delegenin katılımıyla gerçekleştirilmiştir.
Kongre, Vietnam'ı kurumsal ve altyapısal atılımlarla "yeni dönem - ulusun yükseliş dönemi"ne taşıyacak stratejik belgeler üzerinde yüksek düzeyde mutabakata varırken, aynı zamanda 200 üyeli (180 asil, 20 yedek) 14. Dönem Merkez Komiteyi ve 19 üyeden oluşan Politbüro'yu resmen seçmiştir. 14. Dönem Merkez Komite, 13. Dönem Genel Sekreteri Sayın To Lam'ın, 14. Dönem Merkez Komite Genel Sekreterliği görevini sürdürmesi konusunda tam mutabakata varmıştır.
14. Kongre, ülkenin kalkınma yolculuğunda tarihi bir dönüm noktası ve son derece önemli bir kilometre taşıdır. Kongre, yalnızca Vietnam'ın 40 yıllık "Doi Moi" (Yenilenme) sürecinin sonuçlarını değerlendirip 2026-2030 dönemi için hedef ve gidişatı belirlemekle kalmamış, aynı zamanda Vietnam ulusunun geleceğini ve kaderini önümüzdeki onlarca yıl boyunca şekillendirecek stratejik konular hakkında karar almıştır. Bu konular, Vietnam Komünist Partisi liderliğindeki 100. yıl (1930-2030) ve Vietnam Demokratik Cumhuriyeti'nin (şimdiki adıyla Vietnam Sosyalist Cumhuriyeti) kuruluşunun 100. yılı (1945-2045) kapsamındaki stratejik hedeflerle doğrudan bağlantılıdır.
2. 14. Kongre çerçevesinde, önümüzdeki dönem için hangi temel kalkınma hedefleri kararlaştırılmıştır?
Kongre, Vietnam'ın genel kalkınma hedeflerini, barış ve istikrar ortamını korumak, ülkeyi hızlı ve sürdürülebilir bir şekilde kalkındırmak ve Vatanı sağlam bir şekilde korumak, halkın yaşam standartlarını kapsamlı bir şekilde geliştirmek ve yükseltmek, stratejik özerkliği sağlamak ve ulusun yeni çağında güçlü adımlarla ilerlemek, 2030 yılına kadar modern sanayiye sahip, üst-orta gelirli, gelişmekte olan bir ülke olma hedefini başarıyla gerçekleştirmek ve 2045 yılına kadar yüksek gelirli, gelişmiş bir ülke olma vizyonunu hayata geçirmek olarak belirlemiştir.
Kongre ayrıca somut görevleri belirlemiştir: 2026 - 2030 döneminde yıllık ortalama GSYİH büyüme oranının %10 ve üzerine çıkarılması, 2030 yılına kadar kişi başına düşen GSYİH'nin yaklaşık 8.500 ABD Dolarına, İnsani Gelişme Endeksi'nin (HDI) ise yaklaşık 0,78'e ulaşması hedeflenmektedir. Ayrıca, 3 stratejik atılım tanımlanmıştır: (i) Kurumsal yapıda güçlü bir atılım gerçekleştirmek; yetki devrini hızlandırmak; bilim, teknoloji, inovasyon ve dijital dönüşüm alanlarında devrim niteliğinde atılımları teşvik etmek; (ii) Yapısal dönüşüme ve insan kaynağı kalitesinin artırılmasına odaklanmak; yüksek nitelikli ve ileri düzeyde insan kaynağı geliştirmek; (iii) Sosyo-ekonomik altyapının, özellikle de ulaşım, teknoloji ve enerji altyapısının inşasında senkronize tamamlamalarına devam etmek ve güçlü atılımlar gerçekleştirmek.
3. Mevcut uluslararası bağlamda, 14. Kongre Vietnam'ın dış politikasını nasıl tanımlamıştır?
Mevcut uluslararası ve bölgesel bağlam ile ülkenin kalkınma ihtiyaçları doğrultusunda 14. Kongre, Vietnam'ın dış politika yolunun, bağımsızlık, özerklik, barış, dostluk, iş birliği ve kalkınma, dış ilişkilerde çok taraflılık ve çeşitlilik ilkesini benimsediğini; Birleşmiş Milletler Şartı'nın temel ilkeleri ve uluslararası hukuk temelinde eşit iş birliği ve karşılıklı yarar esasıyla, ulusal ve milli çıkarların en üst düzeyde korunmasını sağladığını; uluslararası toplumun dostu, güvenilir bir ortağı, aktif ve sorumlu bir üyesi olduğunu; bölgesel ve uluslararası ortak sorunların çözümünde proaktif ve sorumlu bir rol üstlendiğini teyit etmeye devam etmektedir.
Kongre aynı zamanda şu yeni unsurları eklemiştir: (i) Dış politika, savunma ve güvenlik ile birlikte, yeni çağda ülkenin ilerlemesini sağlayan temel ve sürekli bir görev olarak kritik bir rol üstlenmektedir; (ii) Dış politika, iç potansiyelin azami düzeyde harekete geçirilmesi temelinde, dış kaynakların etkin bir şekilde seferber edilmesine ve bu kaynaklardan yararlanılmasına katkı sağlamalıdır.
4. Türkiye ve Vietnam arasındaki ikili ilişkilerin mevcut gelişme durumunu ve gelecekteki perspektifini nasıl değerlendiriyorsunuz?
1978 yılında kurulan Türkiye-Vietnam dostluk ve iş birliği ilişkileri, yaklaşık elli yıllık bir sürecin ardından, özellikle Başbakan Pham Minh Chinh'in 2023 yılı sonundaki Türkiye ziyaretiyle birlikte giderek daha olumlu bir ivme kazanmıştır.
Siyasi ve diplomatik alanda, iki ülke her düzeyde düzenli heyet değişimini sürdürmektedir. Yalnızca 2025 yılında, Türkiye Cumhurbaşkanı, uluslararası zirvelerde Vietnam Başbakanı ve Devlet Başkanı ile görüşmüş; Türkiye Milli Savunma Bakanı ve Savunma Sanayii Başkanı (SSB) Vietnam'ı ziyaret etmiş; Vietnam Meclis Başkan Yardımcısı, Savunma Bakan Yardımcıları, Sanayi ve Ticaret Bakan Yardımcılarının Türkiye'ye ziyaretleri gerçekleştirmiştir.
Ekonomik ve ticari açıdan ikili ticaret hacmi büyümesini sürdürerek 2025 yılında 3 milyar doların üzerine çıkmıştır. Türkiye, Vietnam'ın bölgedeki en önemli ekonomik ortaklarından biri iken Vietnam da Türkiye'nin Güneydoğu Asya'daki en büyük ticari ortakları arasında yer almaktadır. Türk Hava Yolları, Vietnam ile Türkiye arasında haftada karşılıklı 20 aktarmasız sefer düzenlemektedir. Vietnam'da yatırım yapan 45 Türk firması bulunmaktadır.
Savunma iş birliği ve savunma amaçlı bilim ve teknoloji alanlarında oldukça pozitif gelişmeler kaydedilmektedir. İki ülke arasında savunma iş birliği ve savunma sanayii iş birliğine yönelik iki önemli anlaşma imzalanmıştır. Her iki ülkede de Askeri Ataşelik ofisleri yeni kurulmuştur.
İki ülke arasındaki dostluk, halklar arasındaki güçlü bağ ve zor zamanlardaki karşılıklı yardımlaşma ruhuna da yansımaktadır. Vietnam'ın 2023 yılı başında meydana gelen deprem felaketinde Türk halkına destek olmak amacıyla arama-kurtarma ekipleri göndermesi, iki halk arasındaki dostluğun ve derin bağın canlı bir kanıtıdır. Türkiye'de yaşayan ve eğitim gören yaklaşık 200 Vietnam vatandaşı bulunmaktadır.
Kültürel ve tarihi değerlerdeki benzerlikler ile mevcut kapsamlı iş birliği temelinde Vietnam ve Türkiye arasındaki ilişkiler büyük bir potansiyele sahip olup, 2026 yılında ve takip eden yıllarda büyük bir atılım ortaya çıkması beklenmektedir. İki ülke arasındaki genel ilişkiler, her düzeyde heyet değişimlerinin artırılması, iş birliği mekanizmalarının etkin bir şekilde uygulanması, ikili ticaret hacminin artırılması yönündeki çabalar ve imzalanan anlaşmalar çerçevesinde savunma iş birliğinin daha da derinleştirilmesi yoluyla güçlü bir şekilde teşvik edilecektir. Ayrıca iki ülke, bilim-teknoloji, yüksek teknolojili tarım, Helal iş birliği, yerel yönetimlerin etkileşimi, halklar arası değişim, turizm, kültür ve kültürel mirasın korunması gibi alanlarda da geniş iş birliği potansiyeline sahiptir.
5. Türkiye'nin Güneydoğu Asya (ASEAN) ile ilişkilerini derinleştirme çabalarını nasıl buluyorsunuz? Vietnam bu konuda nasıl bir köprü rolü üstlenebilir?
Vietnam ve Türkiye bağımsız ve özerk dış politika yollarının yanı sıra, kendi bölgelerinde ve dünyada barış, istikrar ve kalkınmaya katkıda bulunma arzusu bakımından benzerlikler paylaşmaktadır.
Vietnam, Türkiye'nin "Yeniden Asya Girişimi" ile uyumlu olarak, ASEAN ve üye ülkeleriyle ortaklık ilişkilerini daha da güçlendirme konusundaki kararlılığını memnuniyetle karşılamaktadır. Vietnam, Türkiye ile ASEAN arasındaki iş birliğini artırmak adına bir köprü rolü üstlenmeye hazırdır.
Türkiye'nin sahip olduğu potansiyel ile, ticaret ve yatırım, bilim ve teknoloji, turizm, gıda ve tarım, afet yönetimi, insan kaynaklarının geliştirilmesi, eğitim ve halklar arası değişim gibi kilit alanlarda somut iş birliğini teşvik edebileceğine; yapay zeka, sürdürülebilir finans, döngüsel ekonomi, yeşil dönüşüm ve kültürel mirasın korunması gibi geleceğin potansiyel iş birliği alanlarını proaktif bir şekilde araştırabileceğine inanmaktayız.
Teşekkürler.