Susmak Öğretildi
Susmak bu ülkenin kısa tarihinde doğuştan gelmedi, öğretildi. "Bulaşma", "başını derde sokma", "sen mi kurtaracaksın?" cümleleri nesilden nesile aktarıldı. Konuşanlar erken yoruldu, susmayı seçenler daha uzun yaşadı. Zamanla susmak akıllılık sayıldı, sessizlik güvenli alan haline geldi.
Oysa bu ülkede hiçbir yanlış tek başına büyümedi; sessizlikle beslendi. Bir kişi sustu, iki kişi görmezden geldi, üç kişi "bana ne" dedi. Sonra yanlış kalabalıklaştı. Herkes farkındaydı ama kimse sorumlu değildi. Çünkü "ben yapmadım" demek, "ben durdurmadım" demekten daha kolaydı.
Bu ülkede konuşmak hiçbir zaman kalabalık bir iş olmadı; konuşan çoğu zaman yalnız kaldı. Yanlış yapan değil, yanlışı dile getiren yıpratıldı. Haksızlığı işleyen değil, ifşa eden suçlandı. Ses çıkaran "problemli", susup oturan "uyumlu" sayıldı. İnsanlar zamanla şunu öğrendi: Sessizsen güvendesin.
Bu ülkenin kısa tarihinde en sık kurulan cümle "Biliyorduk" oldu. Ama kimse devamını getirmedi. "Biliyorduk ama sustuk", "biliyorduk ama korktuk", "biliyorduk ama işimize gelmedi" denmedi. Böylece sessizlik suç ortağına dönüştü.
Susmak geçici bir rahatlık sağladı ama kalıcı bir çözüm olmadı. Yanlış büyüdü, adaletsizlik derinleşti, yoksulluk kalıcılaştı.
Ve bir gün sustuklarımız kapımıza dayandı. Susmak, en çok işe yarayan şey gibi göründü; oysa en pahalıya mal olan buydu. Çünkü susarak kurtulmadık, sadece sırayı başkasına bıraktık.