Artık kimse "yanlış yaptım" demiyor. Bunun modası geçti.
Onun yerine "mecbur kaldım", "başka çarem yoktu", "herkes böyle yapıyor" cümleleri dolaşıma sokuluyor. Yanlış ortadan kalkmıyor ama üzeri örtülüyor.
Bu ülkede hatalar düzeltilmiyor, makyajlanıyor. Vicdan devre dışı kalınca, gerekçeler vicdanın yerine geçiyor. İnsan kendini ikna edince başkasını ikna etmeye gerek duymuyor.
Birine "neden sustun?" diye soruyorsun.
Cevap hazır: "Ne faydası var?"
"Neden geri döndün?" diyorsun.
"Çoluk çocuk var."
"Neden ses çıkarmadın?"
"Başıma iş almak istemedim."
Hepsi tek tek bakıldığında anlaşılır. Ama hepsi yan yana gelince ortaya korkudan örülmüş bir toplum çıkıyor. Herkes kendini kurtarmaya çalışıyor, kimse yanındakini görmüyor.
Bahane çoğaldıkça sorumluluk azalıyor. Kimse yaptığı seçimin arkasında durmuyor.
"Sistem böyle" deniyor, ama sistemi kimlerin ayakta tuttuğu konuşulmuyor.
Asıl mesele şu: İnsanlar başlarına geleni değil, verdikleri tepkileri savunuyor. "Başka türlüsü mümkün müydü?" sorusu hiç sorulmuyor. Çünkü o soru sorulursa, insan kendisiyle yüzleşmek zorunda kalır.
Garip bir durum var: Herkes kendince haklı ama kimse masum değil.
Çünkü bu düzen tek bir kişinin değil, milyonların küçük kabullenişleriyle yürüyor. Herkes payına düşeni yapıyor, sonra da "ben olmasam başkası yapardı" diyerek rahatlıyor.
İşte çürüme tam burada derinleşiyor. Suçu paylaşınca, vicdan da bölüşülmüş sanılıyor.
Bahanelerle yaşamak kolaydır. İnsan kendini yormaz, sorgulamaz. Ama bedeli ağırdır.
Bir süre sonra insan kendi bahanelerine inanır. Ve inandığı yalan, gerçeğin yerini alır.
Bu ülkede kimse kötülük yaptığını düşünmüyor.
Herkes sadece "şartlara uyduğunu" söylüyor.
Ama şartlara uyanlar çoğaldıkça, şartlar daha da ağırlaşıyor.